Ruiny zamku RABSZTYN

Zamek w Rabsztynie to jeden z zamków na tak zwanym Szlaku Orlich Gniazd. Po zamku nie pozostało już zbyt wiele, ale warto odwiedzić to miejsce z uwagi na bardzo malowniczą okolicę i ładny widok roztaczający się ze wzgórza, na którym niegdyś znajdował się ten zamek. Warto uwzględnić to miejsce zwiedzając Jurę Krakowsko Częstochowską.

Przyjmuje się, że pierwsze zabudowania i umocnienia drewniano-ziemne powstały tu w końcu XIII wieku, natomiast zamek powstał w XIV wieku. Zajmował on tylko najwyższą część wzniesienia na skale, tu mieściła się wysoka cylindryczna wieża, a po krawędzi skały biegł mur obwodowy.

Budowę murowanego zamku na Kruczej skale (Raabstain) na początku XIVw historia wiąże z rodem Toporczyków. Pod koniec XIVw. Zamek był już w posiadaniu Leliwitów Melsztyńskich i pozostał w ich posiadaniu do 1441 r . W 1442 roku na polecenie króla Andrzej Tęczyński miał wzmocnić zamek. Po śmierci Andrzeja jego syn przyjął nazwisko od rabsztyńskiej siedziby. Kiedy w 1509 roku wygasła rabsztyńska linia tego rodu zamek znalazł się w rękach Bonerów, którzy przez trzy pokolenia sprawowali urząd starostów rabsztyńskich. W latach 1511-1515 starostą był Andrzej z Kościelca, a następnie Bonerowie (trzy pokolenia). W 1587 r. zamek atakowany był przez wojska arcyksięcia austriackiego, Maksymiliana, kandydującego do tronu polskiego. Załoga zamkowa pod dowództwem kozaka pułkownika Gustawa Hołubka odparła szturm. Na pocz. XVII w. przebudowano stary zamek i pomieszczenia w obrębie dziedzińca. Nowy starosta, Zygmunt Myszkowski, rozbudował zamek. Na wschód od pierwotnego zamku (wzbogaconego o renesansowe detale architektoniczne) wzniósł reprezentacyjną, nieobronną siedzibę magnacką - pałac w stylu późnego renesansu (zamek dolny). Składał się z trzech skrzydeł mieszkalnych, zamykających dziedziniec z 3 stron. Od zachodu znajdował się pierwotny dziedziniec zamku górnego. Wjazd mieścił się od północy.

Na zamku odbył się niezwykle wystawny ślub pierwszego, po królu i prymasie, obywatela ówczesnej Rzeczpospolitej, hetmana Jana Zamojskiego z bratanicą króla, Gryzeldą Batorówną.

W 1657 r. podczas najazdu szwedzkiego oba zamki zostały spalone i ograbione. Pałac odbudowano, ale zamieszkiwano go tylko częściowo. Kolejni starostowie (m.in. Michał Radziwiłł, Sapieha, Aleksander Wielopolski z Pieskowej Skały) wybudowali u podnóża zamku dwór starościński i folwark. Zamek został całkowicie opuszczony na pocz. XIX w. Gotycki zamek górny był ruiną już w 1765 r. Źródła ikonograficzne z XVIII w. zachowały wizerunek walących się murów i wieżę bez pokrycia.

W drugiej połowie XIX wieku poszukiwacze skarbów dopełnili zniszczenia wysadzając jedyną zachowaną część zamku - wieżę oraz mury zamku dolnego.

Obecnie od 2008 trwa odbudowa zamku, którą rozpoczęto od rekonstrukcji bramy głównej i wieży strażniczej (widocznej na moim zdjęciu np. RAB-10)